Ga verder naar de inhoud
Ga verder naar de inhoud

Opheffen van bo­dem­ver­dich­ting op grasland bij Frank Maes

Bodemverdichting Praktijkveld
  • Bodembewerking
  • Bodemverdichting

Melkveehouder Frank Maes runt samen met zijn vrouw Kristel het melkveebedrijf ‘De Maaihoeve’ gelegen in Lommel. Hij streeft naar een optimaal rantsoen en wil daarbij maximaal rendement halen uit de voedermiddelen die ze zelf produceren.

Korte schets van De Maaihoeve

Frank en Kristel zorgen dagelijks voor de verzorging van 135 melkkoeien en het bijhorende jongvee. Hun bedrijf beschikt over ongeveer 80 hectare landbouwgrond, voldoende om het grootste deel van het basisrantsoen, zoals gras, maïs, voederbieten en wintergerst, zelf te produceren. Melkveehouder Frank hecht dan ook veel waarde aan het zo optimaal mogelijk benutten van deze zelf geproduceerde voedermiddelen.


Natte teeltjaren zorgen voor uitdagingen

De teeltjaren 2023 en 2024 werden jammer genoeg gedomineerd door natte weersomstandigheden. Melkveehouder Frank ondervindt de negatieve gevolgen hiervan op zijn recent ingezaaide grasklaverperceel. Het gras blijft achter in groei en brengt bijgevolg niet de gewenste opbrengsten op. 

Na een voorgaande teelt van maïs en voederbieten, werd in het najaar van 2023 het perceel ingezaaid met grasklaver. Dit perceel heeft een voorgeschiedenis van een hoge grondwaterstand en droogt daardoor nooit volledig uit. Dat maakt het uitermate geschikt voor gras, maar minder voor andere gewassen, zeker wanneer er storende lagen in de bodem aanwezig zijn. 

Om het gras optimaal te kunnen aanleggen, werd het perceel geploegd en ingezaaid met een Swincosem-combinatie. Door de natte bodemomstandigheden ontstond echter verdichting, en op sommige plaatsen zelfs spoorvorming. Frank wil deze verdichting nu aanpakken om het perceel opnieuw productief te maken en het potentieel van de grasklaver ten volle te benutten.

B3W volgt grasklaverperceel op

B3W monitort het grasklaverperceel aan de huiskavel van Frank. We testen er twee machines die bodemverdichting aanpakken: de Heva Gras Tiller en de Evers Grassprofi doorzaaimachine. Zo krijgen we inzicht in hun werking en effect op de bodem. Wil je meer informatie rond dit overtuigingsveld? Neem dan contact op met marijke.gijbels@b3w.vlaanderen.be

Over een strook van 2 meter werd elke 25 cm de bodemverdichting bepaald met behulp van een penetrometer

Startmeting bodemverdichting

Voor we begonnen met het opheffen van de bodemverdichting, deelden we het veld op in verschillende teststroken. Elke teststrook (ook wel “object” genoemd) kreeg een eigen behandeling. Zo kunnen we de impact van elke machine goed opvolgen. Eén strook bleef onaangeroerd en dient als controle.

Op 20 maart 2025 voerden we op elk object een startmeting uit. Die geeft ons een duidelijk beeld van de beginstatus van de bodemverdichting.

De meting gebeurde volgens een vast protocol: over een strook van 2 meter maten we elke 25 cm de bodemverdichting met een penetrometer. Zo brachten we de verdichte laag in kaart en registreerden we de weerstand tot aan die laag.

Machine 1

Heva Gras Tiller

De tanden staan één meter ver uit elkaar en werken tot ongeveer 40 cm diep.

Machine 2

Evers Grassprofi doorzaaimachine

Deze voert een oppervlakkigere bewerking uit.

Op zaterdag 22 maart reed hij met de Heva Gras Tiller over een deel van het perceel om de bodemverdichting aan te pakken. Twee dagen later, op maandag 24 maart, voerde hij op een ander stuk een bewerking uit met de Evers Grassprofi doorzaaimachine. In het proefplan zie je duidelijk welk deel met welke machine werd behandeld.

Door deze aanpak hoopt Frank meer inzicht te krijgen in de invloed van de verschillende machines op de bodemstructuur en gewasgroei.

Opvolging bodemverdichting: eerste resultaten zichtbaar

Tijdens het teeltseizoen volgen we de verschillende objecten regelmatig op. De dag na elke bewerking voerden we al een eerste opvolgmeting uit met de penetrometer.

In de grafieken zie je de resultaten van die metingen. 

  • Op ongeveer 30 cm diepte werd een verdichte laag vastgesteld. Dat komt overeen met de ploegzool, aangezien Frank tot ongeveer 28 cm diep ploegt.
  • We registreerden ook de druk die nodig is om tot aan die laag te geraken, een goede indicatie van hoe sterk de ondergrond verdicht is.

Opvallend: al één dag na de bewerkingen zagen we een positief effect. Zowel de Heva Gras Tiller als de Evers Grassprofi lieten een verschil zien.

Bij de Heva Gras Tiller lag de verdichte laag na de toepassing gemiddeld dieper dan 30 cm. De pijlen op de grafiek tonen waar de tanden van de machine ingrepen. 

Bij de Evers Grassprofi zagen we vooral een positief effect op de benodigde druk. Dat past bij het ontwerp van de machine, die gericht is op een meer oppervlakkige opheffing.

Meting op 1 april: effect blijft zichtbaar

Dinsdag 1 april maten we de verschillende objecten opnieuw op. Het positieve effect van de eerdere bewerkingen (het opheffen van de verdichte laag rond 30 cm) bleef zichtbaar.

Wel merkten we een hogere druk op tijdens de meting. Dat kan te maken hebben met de drogere weersomstandigheden op het moment van de meting. Droge grond geeft namelijk meer weerstand, wat invloed heeft op de penetrometerwaarden.

Deze foto toont het velddeel dat bewerkt werd met de Heva Gras Tiller

Ongeveer twee weken na de toepassing zijn de sporen van de tanden nog duidelijk zichtbaar in de graszode.

Meting op 30 april: duidelijke verschillen zichtbaar

Op 30 april voerden we opnieuw metingen uit naar bodemverdichting. De grafieken hieronder tonen duidelijk de verschillen tussen de verschillende behandelingen.

Bij de referentie (onbehandeld) en de Evers Grassprofi (beluchter) blijft de verdichte laag rond 30 cm voelbaar. Dat komt overeen met de ploegzool. Bij de Heva Gras Tiller (graslandwoeler) werd die verdichte laag wél opgeheven. Rond de tanden van deze machine konden we met de prikstok tot een diepte van ongeveer 40 à 45 cm gaan.

Tijdens de staalname enkele dagen voor de 1ste snede, namelijk op 30 april 2025, waren de tanden van de graslandwoeler nog steeds een beetje zichtbaar
Tijdens de staalname enkele dagen voor de 1ste snede, namelijk op 30 april 2025, waren de tanden van de graslandwoeler nog steeds een beetje zichtbaar.

5 mei: eerste maaibeurt

Op maandag 5 mei werd het perceel voor het eerst gemaaid. De eerste snede was mooi en goed ontwikkeld.

Tot nu toe is er visueel nog geen duidelijk verschil in opbrengst tussen de verschillende behandelingen: de referentie, de Evers Grassprofi en de Heva Gras Tiller. Wel zijn de sporen van de tanden van de Heva Gras Tiller nog minimaal zichtbaar in het gras.

Meting op 13 mei: situatie blijft grotendeels gelijk

Twee weken na de eerste snede, op 13 mei, brachten we de bodemverdichting opnieuw in beeld. Zo krijgen we inzicht in het effect van de verschillende veldbewerkingen op de bodemstructuur.

Het oogsten van gras gaat immers gepaard met meerdere passages over het veld: maaien, harken, oprapen én bemesten. Voor deze bemestingsronde koos landbouwer Frank uitzonderlijk voor een zuivere kunstmestgift.

Ondanks de vele veldbetredingen bleef de situatie grotendeels gelijk aan de vorige meting. De verdichte laag rond 30 cm werd nog steeds opgeheven rond de tanden bij de Heva Gras Tiller.

3 juni: tweede maaibeurt

Op dinsdag 3 juni werd het perceel voor de tweede keer gemaaid. Visueel waren er geen duidelijke verschillen in opbrengst tussen de verschillende proefstroken.

In het velddeel met de Heva Gras Tiller zijn de sporen van de tanden nog steeds zichtbaar. De komende dagen wordt opnieuw drijfmest uitgereden. Nieuwe metingen naar bodemverdichting staan gepland bij de volgende snede.

Begin juli: derde maaibeurt

Begin juli werd het perceel voor de derde keer gemaaid, gevolgd door een toepassing van drijfmest

Bij de metingen op 9 juli 2025 stelden we vast dat de situatie grotendeels onveranderd is: de verdichte lagen rond de tanden van de Heva grasstiller blijven zichtbaar opgehoffen

Bij de Evers Grassprofi (graslandbeluchter) zien we een iets ander beeld. Hier lijkt de bodem juist meer verdichting te vertonen, vermoedelijk als gevolg van de aanhoudende droogte.

Voor 3de snede + meting na 3de snede en drijfmesttoepassing
Resultaat Heva 28 juli
Resultaat Evers 28 juli
Referentie 28 juli

6 augustus: vierde maaibeurt

Op 6 augustus werd de vierde snede genomen. Visueel waren er geen merkbare verschillen in gewasgroei tussen de verschillende proefstroken.

Ook wat bodemverdichting betreft bleef de situatie grotendeels onveranderd:

  • Bij de Heva Gras Tiller blijven de opgeheven verdichte lagen rond de tanden duidelijk zichtbaar.
  • Bij de Evers Grassprofi (graslandbeluchter) is er nog steeds meer verdichting waar te nemen.

Thematisch uitwisselingsmoment

Dinsdag 18 november 2025 vond het thematisch uitwisselingsmoment plaats. Naast algemene informatie rond bodemverdichting en hoe het te voorkomen, werden de verschillende machines kort toegelicht. In meer detail gingen we in op het praktijkveld van landbouwer Frank en zijn ervaringen.

Een laatste meting, uitgevoerd op 17 november 2025, bevestigde nogmaals de reeds voorgaande observaties. Bij de Heva Gras Tiller blijven de opgeheven verdichte lagen rond de tanden duidelijk zichtbaar.

Vragen?

Heb je vragen over dit praktijkveld? 

email hidden; JavaScript is required

Een blik op de praktijk

Met de praktijkvelden ondersteunt B3W landbouwers die een bepaalde goede praktijk willen toepassen op het eigen bedrijf. We volgen via een blog zoals deze, die regelmatig wordt aangevuld, de verschillende acties op die we nemen op het veld, de ervaringen van de landbouwer en de uiteindelijke resultaten. De voorbije jaren werden er nog heel wat praktijkvelden opgevolgd, bekijk zeker eens het overzicht!

Leer nog meer via deze kennismaterialen

Verken het kennispunt
Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem dan eens een kijkje op deze pagina's!

Bo­dem­ver­dich­ting: een Vlaams probleem?

Bodemverdichting Artikel
  • Bodembewerking
  • Bodemverdichting

Bodemverdichting is een vorm van structuurbederf die ontstaat wanneer de draagkracht van de bodem wordt overschreden en samengedrukt en/of vervormd wordt. Het gevolg? Grote, continue poriën verdwijnen, wat de waterhuishouding verstoort en wortelgroei bemoeilijkt. Dit maakt de gewassen droogtegevoeliger en verhoogt de kans op plasvorming.

Bo­dem­ver­dich­ting opheffen: de­mon­stra­tie diepwoelers

Bodemverdichting Video
  • Bodembewerking
  • Bodemverdichting

Tijdens het thematische uitwisselingsmoment 'Bodemverdichting uitgespit' van eind oktober 2022 demonstreerden drie landbouwers elk een diepwoeler. Welke zou jij verkiezen om je bodemverdichting op te heffen?

Bo­dem­ver­dich­ting

Bodemverdichting Infografiek
  • Bodembewerking
  • Bodemverdichting

Verdichting treedt op als de bodem samengedrukt en vervormd wordt, dit gebeurt vaak onder invloed van menselijke activiteiten. Het gevolg is dat de bodem een lagere hoeveelheid poriën bevat die zich kunnen vullen met lucht of water.