Beoordeel zelf de mest­kwa­li­teit

De meest voor de hand liggende is het beoordelen van de consistentie: is de mest eerder vast of eerder dun? Maar hoe kunnen we onze drijfmest verder nog op een eenvoudige manier beoordelen en welke technieken zijn beschikbaar om hiermee aan de slag te gaan? In dit praktijkveld worden verschillende technieken onder praktijkomstandigheden en op meerdere tijdstippen uitgetest. De ervaringen hiermee lichten we hieronder toe. Deze inzichten zijn belangrijk binnen het thema circulaire melkveehouderij: mest keert terug naar het land en draagt zo opnieuw bij aan de productie van ruwvoeder voor de koeien. 

We testen drie technieken en delen de ervaringen rond uitvoerbaarheid en toepasbaarheid. Neem regelmatig een kijkje op deze pagina voor het resultaat!

Mestzeven

Een van de technieken is mestzeven. Met verschillende zeven gaat de mest van grof naar fijn: de vaste deeltjes in de mest worden gescheiden in fracties per grootteorde. 
Bij een optimale vertering is de fractie met de kleinste deeltjes het grootst. Dit betekent dat het grootste deel van het voer is omgezet in heel kleine deeltjes en dus goed is verteerd.

pH-, EC- en redoxmeting

Andere indicatoren voor mestkwaliteit zijn:

• pH (zuurgraad): beïnvloedt sterk de aanwezige microbiologie in de mest.
• EC (elektrische geleidbaarheid): zegt iets over de concentratie (o.a. het zoutgehalte).
• Redoxpotentiaal: aanvullende indicator voor de biologische activiteit en kwaliteit van de mest.

Test op plakkerigheid

De plakkerigheid van drijfmest kan getest worden door een plaatje plexiglas in de mest onder te dompelen, vervolgens te laten afdruipen en het gewicht van de achtergebleven mest te bepalen. Zo krijg je een kwantitatieve maat voor plakkerigheid.

Bij elke staalname nemen we:

• een mengstaal van verse mest, en
• een staal van de mest in de mestput.

Dit gebeurt in de stal van de melkkoeien en van het jongvee. 

Opbouw melkveestal Hooibeekhoeve

Hooibeekhoeve beschikt over aangepaste infrastructuur voor het uittesten van verschillende rantsoenen, additieven, krachtvoeders, … De stal bestaat uit twee delen waardoor het mogelijk wordt om cross-overproeven uit te voeren. Het ene staldeel kan als proefgroep fungeren, het andere als controlegroep waarna de rollen omgedraaid worden. Een aparte proefgroep met individuele ruwvoerbakken laat toe om de voederopname op koe-niveau te monitoren. 

De twee verschillende staldelen, hebben de naam VMS1 en VMS2.

Tijdens de metingen werd in VM2 slechts bij drie koeien een staal genomen. Ook in VMS1 werden slechts drie koeien bemonsterd. Daarnaast werden stalen genomen uit de mestputten van VMS1, VMS2 en de jongveestal.

Het putstaal van de jongveestal is niet representatief, aangezien dit recent overgepompte mest uit VMS2 betreft. Ook het putstaal uit VMS2 is beperkt representatief, omdat dit staal afkomstig is van de bodem van de put, die op dat moment bijna leeg was. Tijdens het mestzeven werd een verschil waargenomen tussen de resultaten van VMS1 en VMS2. Bij deze meetronde viel bovendien op dat het niet evident is om consequent een mengstaal te nemen van een vijftal koeien.

Voor het nemen van putstalen werd een doorzichtige kunststof buis gebruikt die in de mestmassa werd geschoven en bij het ophalen kon worden afgesloten. Op die manier werd telkens een staal genomen van het volledige mestpakket, van onder tot boven. Door de diameter van de gebruikte buis (± 3 cm) en de ruimte tussen de roosters, kon slechts op een beperkt aantal plaatsen worden bemonsterd. Zowel in VMS1 als in VMS2 werd telkens één staal genomen. De resultaten van de metingen zijn weergegeven in de onderstaande grafieken.

In deze grafiek zijn de resultaten weergegeven van het zeven van verse mest. Bij deze staalnames werd telkens een visuele inschatting gemaakt van de verschillende fracties. De weergegeven waarden zijn dan ook indicatief, wat de variatie in de resultaten verklaart.

Het interessante aan mestzeven is dat het toelaat de mestdikte te koppelen aan het verteringspatroon. Daarbij viel op dat de mestdikte niet altijd een volledige indicator is voor de vertering. Zo komt soms platte mest voor met een mooi verteringspatroon (veel fijne fractie en weinig grove fracties), terwijl in andere gevallen platte mest toch een aanzienlijke hoeveelheid grove fractie bevat.

Door mest te zeven kan bovendien beter worden achterhaald waaruit de grove fractie precies bestaat. Tijdens deze metingen werden herhaaldelijk gerstkorrels teruggevonden in de grove fractie. Dit betrof korrels die na de oogst onvoldoende gekneusd waren en daardoor niet verteerd zijn. Zonder mestzeven zijn deze onverteerbare korrels moeilijk te detecteren. Op basis van deze waarnemingen blijkt dat mestzeven waardevolle aanvullende informatie kan opleveren.

Alle bovenstaande resultaten zijn anekdotische metingen, die in een zeer beperkte periode werden uitgevoerd, om te tonen wat je kan waarnemen en waar je zelf mee aan de slag kan gaan. Om echte conclusies aan bepaalde gemeten waarden te kunnen koppelen, moeten de metingen worden uitgevoerd binnen een duidelijke proefopzet waarin voldoende herhalingen zijn voorzien. Deze blog was voornamelijk bedoeld om toegankelijke methodes te demonstreren en onze ervaringen te delen over de haalbaarheid ervan. Toch kan je op je bedrijf met bepaalde zaken aan de slag gaan. Als bedrijfsleider ken je je bedrijf door en door en heb je vaak heel wat zaken in je achterhoofd, waardoor sommige metingen je net dat beetje extra inzicht kunnen verschaffen. Hopelijk kan deze blog daaraan bijdragen.