Niet-kerende bodembewerkingen bij Luc Engelborghs
Niet-kerende bodembewerkingen Praktijkveld- Bodembewerking
- Minimale bodembewerking
Luc heeft een gemengd bedrijf met rundvee en akkerbouwteelten, waaronder wintertarwe, suikerbieten, uien en aardappelen. PIBO-Campus werkt regelmatig samen met Luc in kader van verschillende proeven. Hij heeft veel aandacht voor bodemkwaliteit en bodemleven en voert daarom al meer dan 20 jaar zijn bodembewerkingen zo veel mogelijk niet-kerend uit. In dit kader werkt Luc ook samen met PIBO-Campus in de aanleg van een meerjarig proefplatform rond duurzame landbouw, waarbij aandacht voor bodemkwaliteit centraal staat. Hij onderneemt regelmatig acties om de kwaliteit van zijn bodem te evalueren en te proberen verbeteren.
In deze blog zullen we Luc volgen gedurende het teeltseizoen 2024 om te kijken waar, wanneer en hoe hij inzet op niet-kerende grondbewerking. Aangezien hij meerdere akkerbouwteelten heeft, krijgen we zo een voldoende uitgediept beeld van wat het betekent om als akkerbouwer niet-kerend te werken. Daarom zullen er regelmatig updates geplaatst worden die een tijdlijn geven doorheen het seizoen, vergezeld van beeldmateriaal.
Deze opvolging zal gebeuren door B3W begeleider Maxime Versluys (maxime.versluys@b3w.vlaanderen.be; 0479/079264).
Meer lezen op deze pagina
Winter
Groenbedekkers
Luc maakt in zijn teeltrotatie gebruik van groenbedekkers om ervoor te zorgen dat de grond altijd bedekt is. Er voor zorgen dat resten van groenbedekkers goed ingewerkt worden is bij niet-kerend werken zeker belangrijk. Als Japanse haver bijvoorbeeld niet tijdig en goed vernietigd wordt kan deze in de hoofdteelt nog terug opschieten. Om ervoor te zorgen dat de resten goed ingewerkt kunnen worden houdt Luc in de winter een strak schema aan. Zodra er een korte periode van vorst is gaat hij de groenbedekkers verkleinen met de schijveneg. Als er veel biomassa aanwezig is moet er een iets langere vorstperiode aan vooraf gaan vooraleer de grond voldoende bevroren is.
Voorjaar
Uien
Op dit perceel stonden 2 verschillende groenbedekkers. Voor de ene helft koos Luc voor bladrammenas, op de andere helft stond een mengsel van 8 soorten. eind maart, stond het planten van de uien op de agenda. Daarom ging Luc eind maart de dag voor planten van start met de veldwerkzaamheden, meerbepaald het opentrekken van het perceel. Zo kon de bodem nog wat opdrogen alvorens er geplant werd.
Voor het planten werd de bodem nog bewerkt met een compactor om de kluiten te breken en een fijnere bodemstructuur te bekomen. Er was een duidelijk verschil te merken tussen het gedeelte van het perceel waar de bladrammenas had gestaan en dat waar Luc voor een mengsel had gekozen. Op het gedeelte waar bladrammenas stond, was na uitvoering van de bodembewerkingen weinig meer te zien. In het andere deel, daarentegen, was meer organisch materiaal te zien.
Luc voerde de bodembewerkingen zelf uit. Het planten van de uien werd door een loonwerker gedaan. Luc koos ervoor om uien te planten in plaats van te zaaien, omdat deze sneller boven staan, ze dus wat sneller ontwikkelen en hun groei al verder gevorderd is wanneer de risico's op droogte toenemen. Zo speelt de droogte deze teelt minder parten.
Suikerbieten
Op percelen waar suikerbieten komen laat Luc meestal eerst drijfmest rijden. Deze werkt hij in met een schijveneg. Als de groenbedekker reeds voldoende verkleind is gebruikt Luc nadien de compactor om het zaaibed klaar te leggen. Door gecombineerd gebruik van deze 2 machines heeft hij een laag brandstofverbruik (geen aangedreven machines + relatief hoge rijsnelheid). Als de groenbedekker nog niet voldoende verkleind is maakt hij gebruik van de rotoreg i.p.v. de compactor.
Aardappelen
Met de teelt van aardappelen zit Luc vaak op gehuurde percelen, maar soms ook op eigen gronden. In deze teelt ervaart hij vaak verschillen in bodemeigenschappen, aangezien hij zelf altijd niet-kerend werkt, maar op de gehuurde percelen meestal wordt geploegd. Op gehuurde percelen merkt Luc soms op dat het moeilijker is om de grond fijn gelegd te krijgen tijdens de grondbewerking. Ook later in de teelt merkt hij verschillen. Op gehuurde percelen merkt hij regelmatig dat hij meer insporing heeft als hij bespuitingen uitvoert. Door de insporing ligt het brandstofverbruik ook vaak iets hoger.
Voor aardappelen laat Luc ook drijfmest rijden, die hij vervolgens inwerkt met de woeler + rotoreg combinatie. De rotoreg gebruikt hij aan 450 toeren per minuut op eigen percelen waar hij niet-kerend werkt. Luc ziet soms dat andere collega-boeren meerdere keren met de rotoreg erover gaan en bovendien aan 1000 toeren per minuut, wat een enorme toename in brandstofverbruik betekent. Net voor het trekken van de ruggen bewerkt Luc meestal ook nog de grond met een vaste tand cultivator. Vervolgens worden de ruggen getrokken en de aardappelen gepoot eind april tot half mei. Tegenwoordig voorziet hij ook altijd drempeltjes tussen de ruggen. Luc heeft verschillende hellende percelen en merkt een positief effect van die drempeltjes om water ter plaatse te laten infiltreren. Na een aantal stevigere buien verweren de drempeltjes geleidelijk aan wel.
Zomer
Uien
Na de oogst van de uien moet de grond bewerkt worden om de bedden en de hierdoor verkregen hoogteverschillen in het perceel weg te werken. Met de schijveneg krijgt Luc dit niet volledig gelijk getrokken. Daarom gaat hij hier met zijn vaste tand cultivator in de dwarsrichting over het perceel.
Groenbedekkers
Na de oogst van de uien heeft Luc dit jaar als groenbedekker Japanse haver gezaaid aan 50 kg/ha. Meestal werkt Luc met mengsels van groenbedekkers. Japanse haver maakt hier vaak deel van uit vanwege de koolstofaanvoer voor de bodem. Een ander grasachtige groenbedekker, snijrogge, gebruikte Luc in het verleden ook, maar hier is hij van af gestapt omdat deze te veel water uit de grond zou halen waardoor de grond zich in het voorjaar minder goed laat bewerken. Ook complexere mengsels bestaande uit meer dan 3 soorten groenbedekker worden door Luc gebruikt omdat hij hiermee het bodemleven verder wil stimuleren (naast het positieve effect van niet-kerend werken).Voor het zaaien van groenbedekkers gebruikt Luc steevast zijn vaste zaaicombinatie (die hij ook voor de granen gebruikt) bestaande uit woeler + rotoreg + zaaimachine. Soms gaat er aan inzaai op de graanstoppel nog een doorgang met schijveneg aan vooraf.
Herfst
Aardappelen
Na de oogst van de aardappelen zet Luc meestal wintertarwe. In het najaar van 2023 kon Luc de aardappelen op eigen percelen nog tijdig rooien, waardoor de wintertarwe nog gezaaid kon worden onder goede omstandigheden. Na het rooien gebruikt Luc eerst zijn schijveneg om het aardappelloof te verkleinen en de bodem ook terug gelijk te leggen (vaak oneffenheden na passage van de rooier). Voor het zaaien van tarwe gebruikt Luc ook de combinatie woeler + rotoreg + zaaimachine. De woeler met 6 tanden geeft een bewerking van de bodem op een diepte van 20 tot 30 cm.
Suikerbieten
Na het rooien van de bieten gebruikt Luc ook de schijveneg om de rijsporen van de rooier te bewerken en de grond hier opnieuw wat losser te leggen (en de grond gelijk te trekken). Als er tijdig gerooid kan worden in het najaar zaait Luc meestal wintertarwe in, opnieuw met de vaste combinatie woeler + rotoreg + zaaimachine. Door niet-kerend te werken merkt Luc op dat de kopjes van de bieten gemakkelijk terug uitgroeien en opschieten. Daarom moet hij in tarwe al vrij vroeg een onkruidbestrijding uitvoeren tegen de bietenopslag. Door de slechte omstandigheden in het najaar van 2023 heeft Luc uit noodzaak een paar percelen moeten ploegen alvorens wintertarwe gezaaid kon worden. Als de suikerbieten pas laat in het najaar gerooid worden zaait hij meestal oude tarwe uit die hij relatief goedkoop kan vastkrijgen. Deze dient dan net als groenbedekkers om de bodem tijdens de winter bedekt te houden. In het jaar nadien vernietigd hij deze dan om nadien maïs te zaaien.
Een blik op de praktijk
Met de praktijkvelden ondersteunt B3W landbouwers die een bepaalde goede praktijk willen toepassen op het eigen bedrijf. We volgen via een blog zoals deze, die regelmatig wordt aangevuld, de verschillende acties op die we nemen op het veld, de ervaringen van de landbouwer en de uiteindelijke resultaten. De voorbije jaren werden er nog heel wat praktijkvelden opgevolgd, bekijk zeker eens het overzicht!