Tussenvanggewassen bij Andy Dewitte
Tussenvanggewassen Praktijkveld- Teelten en rotatie
- Vanggewassen, groenbedekkers en groenbemesters
Andy Dewitte is een akkerbouwer en melkveehouder uit Oostkamp. Hij zaait elk jaar een tussenvanggewas in. Een tussenvanggewas is een groenbedekker of vanggewas, ingezaaid tussen de voor- en de nateelt. Zes weken is voldoende om een goed ontwikkeld tussenvanggewas te hebben, vooral als het gewas in de zomer wordt ingezaaid. In de zomer zijn er meer zon-uren, hogere temperaturen en is er meer zonlicht beschikbaar, wat zorgt voor een snellere groei van je gewas. Hierdoor bouwt het gewas meer koolstof op en neemt het meer stikstof op van de voorteelt. De wortels reiken ook dieper, wat de bodemstructuur en het bodemleven verbetert. Bovendien helpen deze wortels de bodem vast te houden, wat de kans op erosie vermindert.
Meer lezen op deze pagina
Het inzaaien van een vanggewas verhoogt de kans op een lager nitraatresidu. Het vanggewas neemt de stikstof op die vrijkomt uit de oogstresten van de voorteelt. Deze stikstof wordt vastgehouden in de plant totdat deze wordt ingewerkt, waarna de stikstof weer vrijkomt voor de volgteelt. Hierdoor kan kunstmest in de volgteelt worden bespaard. Tussen de hoofdteelt en de nateelt helpt een vanggewas ook bij het onderdrukken van onkruid. Een belangrijke functie van een tussenvanggewas is het verrijken en stimuleren van het bodemleven. Door in dezelfde periode een grotere variatie aan gewassen in te zaaien, ontwikkelt zich een grotere variatie aan bodemleven. Dit zorgt voor meer biodiversiteit, zowel bovengronds als ondergronds.
Hoe doet Andy het?
Andy zaait meestal een tussenvanggewas in na zijn vroege aardappelen, voor hij gras inzaait. Dan is de bodem bijna 2 maand beschikbaar! Hij probeert dit in zoveel mogelijk gewassen te doen om optimaal gebruik te maken van de lange zomermaanden. Hij merkt dat hij daardoor minder last heeft van onkruid, en bovendien kan hij door het gebruik van een tussenvanggewas minder bemesten, omdat er veel stikstof vrijkomt wanneer het gewas kapot wordt gemaakt voor de volgteelt. Andy zaaide vroeger altijd een mengsel van japanse haver en gele mosterd in. Dit jaar wordt het gele mosterd en bladrammenas, omdat bladrammenas de bodem beter openbreekt. Hij kiest voor een mengsel omdat het de biodiversiteit in het bodemleven bevordert, en beide soorten zijn gemakkelijk te vernietigen.
Andy zaait het tussenvanggewas-mengsel altijd niet-kerend in: hij cultivatort, rotoregt en diepgrondt, en zaait vervolgens het mengsel. De wortels van het tussenvanggewas houden de breukvlakken, die door de diepgronder zijn gevormd, mooi open. Zo kan hij diepgronden in droge omstandigheden, en blijven de effecten ook behouden voor de volgteelt, de breukvlakken blijven bestaan. Onlangs besloot hij zelfs de rotoreg achterwege te laten, omdat hij merkt dat het geen zin heeft om de bodem te veel te bewerken. De aardappelen laat een voldoende verkruimelde bodem achter. Dit kon hij niet altijd doen, maar omdat zijn bodem gezonder is geworden, kan hij het zich nu permitteren de rotoreg weg te laten. Het vanggewas zelf zorgt ook voor een mooi verkruimelde bodem, wat de bewerkingen voor de volgteelt vereenvoudigt en versnelt!
Succes vorig jaar
Dit is hoe het gewas er vorig jaar uitzag! Na de vroege aardappeloogst, en voor de inzaai van gras in oktober, zat genoeg tijd om dit gewas te laten ontwikkelen. Hij werkte het in met een schijveneg.
Eind juli
De aardappelen worden gerooid op 26 juli. (foto) We nemen een N-staal tot 90cm diep (30/07) voordat het mengsel wordt ingezaaid.
Op de strook waar 'gele mosterd + bladrammenas' zal komen meten we 71, bij 'gras' 79 en bij 'braak' 92 kg nitraat-N/ha. 'Braak' is dus waar geen tussenvanggewasmengsel werd ingezaaid.
De stroken werden willekeurig gekozen, het verschil in stikstof residu ligt dus aan de veldvariatie. Het mengsel en het gras worden op 6/08 gezaaid na bekalken en diepgronden van de bodem.
Augustus
Het tussenvanggewas-mengsel wordt gezaaid!
September
Op 5 september namen we N-stalen zowel op deelperceel braak, met gras en het mengsel van gele mosterd. Op de grafiek zien we duidelijk dat de stikstofvoorraad in de bodem bij deelperceeltje gras en braak gestegen zijn tov de meting eind juli. Dit is volkomen normaal. Door de warme weersomstandigheden en de vochtige bodem is de bodemmineralisatie grotere dan de stikstofopname van de pas gezaaide gewassen. Het mengsel met gele mosterd heeft duidelijk een snellere gewasontwikkeling en dit zien we ook terug op de grafiek, hier werd ongeveer al evenveel N opgenomen als er vrijgesteld werd uit de bodem. De foto's hieronder tonen de stand van het gewas op 5 september.
Het tussenvanggewas staat nu ongeveer 1 maand en is al heel wat gegroeid! Hieronder zie je het mengsel met gele mosterd, en het stuk waar gras werd ingezaaid. We zien dat de gele mosterd natuurlijk veel sneller groeit dan het gras, maar ook gras ontwikkelde zich de vorige 2 weken zeer snel.
We namen ook opnieuw grondstalen. Op de grafiek zien we dat de nitraatconcentratie in het stukje braak blijft stijgen. Op het deeltje met gele mosterd is de bodem bijna volledig leeg is, en het gras heeft ondertussen wat stikstof opgenomen!
Oktober
Op 20 september werd er gras ingezaaid waar het mengsel van gele mosterd werd ingewerkt. Op 3 oktober namen we opnieuw een residustaal en hier zien we heel duidelijk dat de gele mosterd na inwerken na minder dan 2 weken al veel N (ongeveer 80 kg N) opnieuw vrijsteld voor de volgende teelt. De nitraatconcentratie bij braak blijft ongeveer gelijk en bij gras blijft de nitraatconcentratie dalen.
Op 29 oktober werd er opnieuw op de 3 deelpercelen een N-staal genomen.
- Braak: lichte daling van nitraten in de bodem door uitspoeling
- Bladrammenas + gele mosterd: het gras neemt nog onvoldoende N op om de nitraatconcentratie veel te doen zakken.
- Gras: de nitraatconcentratie blijft op dit perceel zakken
Foto 'bladrammenas + gele mosterd': gras werd gezaaid op 20/09
Opmerking: dit jaar is er veel opslag van het vanggewas tussen het gras te zien. Werd er met de schijveneg niet diep genoeg gewerkt? We verwachten hier niet direct problemen mee, het vanggewas zal normaal vervriezen.
November: laatste staalname
De laatste staalname werd op 20/11 genomen. We zien dat perceeltje 'braak' en 'bladrammenas' duidelijk gedaald zijn door de neerslag. 'Bladrammenas' daalde net nog iets meer, door de N-opname van het gras. Het perceel dat direct met gras werd ingezaaid blijft gelijk.
Hiernaast de grafiek enkel voor laag 0-30cm. Hier zien we dat er op 29/10 het meeste N aanwezig is op perceeltje 'bladrammenas'. Bij de meting van 20/11 zien we geen verschil tussen de verschillende perceeltjes.
Conclusie
Direct gras inzaaien na de oogst van de aardappelen zorgt voor een blijvend lage nitraatconcentratie in de bodem. Maar hier moeten we dan wel de kanttekening bij maken dat het gras zeker nog in het najaar moet gemaaid worden!
Wil je het gras toch niet maaien in het najaar dan kies je best voor een snelgroeiend tussenvanggewas (bv. gele mosterd of bladrammenas) dat je dan net voor het zaaien van je gras kan inwerken. Hier moeten we wel de belangrijke kanttekening bij maken dat het vernietigen van het vanggewas zorgt voor een grote stikstof vrijstelling! Hou hier zeker rekening mee ikv bepaling van nitraatresidu. Het zaaien van het tussenvanggewas brengt heel wat organische stof aan wat zeker een positieve invloed zal hebben op je bodemkwaliteit! Daarnaast is de bodem bedekt waardoor onkruiden en erosie veel monder kans krijgen.
Dit overtuigingsveld wordt opgevolgd door de B3W-begeleiders bij Inagro. Zit je met vragen rond dit onderwerp? Herbekijk dan onze webinar rond dit thema of bekijk onze infofiche.
Een blik op de praktijk
Deze machine staat hem ook toe om mengteelten te telen. Als mengteelt kiest hij voor veldbonen en tarwe. Gert is een enorme voorstander van directzaai maar vindt het wel belangrijk om in de juiste omstandigheden te werken: bodems die verdicht zijn hebben eerst enkele jaren structuurherstel nodig. Ook wanneer het te nat is, is het belangrijk dat je wacht tot de bodem droog genoeg is om te zaaien. In deze blog houden we bij hoe Gert inzet op niet-kerende bodembewerking en meer specifiek directzaai. Houd deze pagina zeker in het oog om een overzicht te krijgen wanneer welke stappen gebeuren.