Regeneratieve en biologische landbouw in de praktijk
Achtergrond- Regeneratieve en biologische landbouw
- Van principes naar praktijk
In een steeds extremer wordend klimaat voelen veel landbouwers dat klassieke aanpakken niet altijd meer volstaan. Regeneratief boeren zet in op een gezonde bodem als fundament voor een veerkrachtig bedrijf, met aandacht voor biodiversiteit, efficiënt nutriëntenbeheer en rendabiliteit.
Wat is regeneratieve landbouw?
Steeds meer landbouwers merken dat traditionele methodes steeds minder toereikend zijn: droogte, wateroverlast en bodemuitputting maken het werk uitdagender.
Regeneratieve landbouw verwijst naar het actief herstellen en versterken van het landbouwsysteem, zodat het zichzelf kan vernieuwen en optimaal blijft functioneren.
Er bestaat geen vaste, universele definitie van regeneratieve landbouw. Elk bedrijf kan regeneratieve landbouw toepassen op een manier die past bij zijn eigen bodem, teelten, vee en schaal. Het centrale idee blijft echter wel altijd hetzelfde: je creëert een levende bodem, rijk aan organisch materiaal en micro-organismen, die natuurlijke weerstand opbouwt tegen plagen, ziekten en extreme weersomstandigheden. De vijf principes van regeneratieve landbouw kunnen daarbij helpen.
Wat zijn de principes van regeneratieve landbouw?
- Beperk de bodemverstoring: Voer alleen bodembewerkingen uit als het écht nodig is, en niet dieper dan nodig.
- Streef naar een steeds bedekte bodem, zoals de natuur dat zelf ook doet. Een bedekte bodem is een beschermde bodem!
- Werk aan diversiteit, zowel boven als onder de grond.
- Zorg voor levende wortels in de bodem, want deze zijn een win-win voor bodem en bodemleven.
- Integreer dieren in je bedrijf: grazende dieren maken de cirkel rond.
Wat is het verschil tussen regeneratief, biologisch en agro-ecologisch?
Vergeleken met biologische en agro‑ecologische landbouw ligt de focus van regeneratieve landbouw vooral op het herstellen en versterken van natuurlijke processen in de bodem en het hele ecosysteem, zonder dat een officiële certificering verplicht is.
- Agro-ecologische landbouw bekijkt landbouw als onderdeel van een breder ecosysteem en sociaal systeem, met aandacht voor rechtvaardigheid, lokale kennis en korte ketens.
- Biologische landbouw is een duurzame productiemethode gericht op biodiversiteit en bodemgezondheid. Het verbiedt kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen. Deze landbouwvorm is sterk gebonden aan regels en certificering. Het is een duidelijk afgebakend en erkend systeem.
- Regeneratieve landbouw hoeft niet biologisch gecertificeerd te zijn. De nadruk ligt hier op het herstellend vermogen van de bodem en al het leven dat deel uitmaakt van het landbouwsysteem, zonder de verplichting een officieel lastenboek te volgen.
Praktijkvoorbeelden
Gerard Kenens, Karel Dewaele en Kris Heirbaut bekijken hoe ze regeneratieve praktijken kunnen toepassen op hun bedrijven.
Fruitteler Gerard uit Loksbergen zet in op een sterkere bodem in zijn boomgaard
Gerard Kenens uit Loksbergen zoekt stap voor stap wat werkt op zijn fruitbedrijf. Hij experimenteert met meer bodembedekking, een diversere grasbaan en minder bodemverstoring. In deze video toont hij wat werkt op zijn bedrijf en waarom hij inzet op bodemgezondheid.
Akkerbouwer Karel uit Stevele test verschillende technieken
Karel Dewaele uit Stavele bouwt aan een gemengd akkerbouwbedrijf waar bodemgezondheid centraal staat. Hij werkt met minimale bodembewerking, groenbedekkers en een doordachte rotatie.
Hij test technieken zoals niet-kerende grondbewerking en directe zaai, en kijkt per perceel wat werkt. Zo bouwt hij stap voor stap aan een weerbaardere bodem die beter bestand is tegen droogte en natte periodes.
Leren uit de focusgroep bij Kris in Temse
Bij melkveehouder en akkerbouwer Kris Heirbaut komt de B3W-focusgroep samen om ervaringen rond regeneratieve landbouw uit te wisselen. De deelnemers bekijken samen hoe ze hun bodem versterken, hun teelttechnieken aanpassen en hun bedrijfsvoering beter laten draaien op lange termijn.
Tijdens het bezoek gaan ze letterlijk met de spade in de grond. Ze bespreken wat werkt en wat niet: van groenbedekkers en diepwortelende mengsels tot aanpassingen in mechanische onkruidbestrijding en oogsttechniek.
De rode draad: werken aan je bodem is een leerproces. Stap voor stap, met vallen en opstaan, en telkens bijsturen waar nodig.
Leren uit de focusgroep regeneratief in Wijtschate
Tijdens de focusgroep regeneratieve landbouw, die doorging bij landbouwer Bram Dauchy, werd opnieuw duidelijk hoe waardevol de uitwisseling tussen pionierende landbouwers is. Successen én mislukkingen komen aan bod.
De deelnemers bespreken onder meer directzaai, complexe groenbedekkers, compostextracten, onderzaai en winterbegrazing. Daarbij groeit de aandacht steeds meer van afzonderlijke technieken naar het volledige landbouwsysteem.
Laat je inspireren en ga zelf aan de slag met de B3W-brochure
De omschakeling naar regeneratieve landbouw gaat niet over alles omgooien, maar over het geleidelijk versterken van het systeem dat je al hebt. Dit is steeds bedrijfsspecifiek, en hangt af van je eigen visie en mogelijkheden binnen je bedrijfsuitvoering
In onze gratis brochure ontdek je de principes in de praktijk, met concrete voorbeelden, handige tools en een helder stappenplan.
Laat je inspireren door landbouwers die al regeneratief werken en zet vandaag je eerste stappen!